Haaien komen in de Middellandse Zee voor, dus ook in de wateren rond Zakynthos, maar de kans dat je er als zwemmer of snorkelaar een tegenkomt is verwaarloosbaar klein en aanvallen op mensen zijn in deze zee buitengewoon zeldzaam. De meeste soorten die in de Middellandse Zee leven zijn klein, schuw en houden zich op in diep water ver van de kust. Wat je bij Zakynthos wél met enige regelmaat ziet, is een heel ander zeedier: de onechte karetschildpad, die in de baai van Laganas aan de zuidkant van het eiland haar eieren komt leggen. Die schildpadden zijn de echte ster van de lokale zeefauna.
Welke haaien leven er in de Middellandse Zee?
De Middellandse Zee kent tientallen haaiensoorten, waarvan de meeste klein blijven en op de zeebodem of in diep water leven. Denk aan hondshaaien en gladde haaien, dieren van hooguit een meter die zich met schaaldieren en kleine vis voeden en die voor mensen volstrekt ongevaarlijk zijn. Daarnaast komen enkele grotere soorten voor, maar die zijn zeldzaam, leven ver uit de kust en worden zelden waargenomen.
Belangrijker dan het gevaar is de andere kant van het verhaal: veel haaiensoorten in de Middellandse Zee staan er slecht voor door overbevissing en bijvangst. De actuele beschermingsstatus van soorten kun je nazoeken bij de Rode Lijst van de IUCN, de internationale standaard hiervoor.
Hoe groot is het risico voor zwemmers echt?
Zeer klein. In de Middellandse Zee als geheel zijn incidenten met haaien over een periode van vele decennia op de vingers van enkele handen te tellen, en vrijwel nooit in ondiep badwater bij een toeristenstrand. Op Zakynthos zwemmen jaarlijks honderdduizenden mensen zonder dat haaien een rol spelen.
De risico's die op een Grieks eiland wél relevant zijn, liggen elders: onderstromen, zonnesteek, scherpe rotsen en een enkele kwal of zeeegel. Dat zijn de dingen waar je je op voorbereidt. Praktische reisinformatie over Griekenland staat op Nederland Wereldwijd van de Rijksoverheid.
Wat maakt de onechte karetschildpad bij Zakynthos zo bijzonder?
De onechte karetschildpad, wetenschappelijk Caretta caretta, is een zeeschildpad die in de Middellandse Zee voorkomt en die op een beperkt aantal stranden nestelt. De baai van Laganas aan de zuidkust van Zakynthos is een van de belangrijkste nestplaatsen van de hele Middellandse Zee. Vrouwtjes komen er in het broedseizoen 's nachts aan land om een nest in het zand te graven, en weken later kruipen de jongen uit.
Vanwege dat belang is het gebied beschermd. Er gelden regels voor het gebruik van de stranden, voor vaarsnelheid in de baai en voor verlichting 's nachts, omdat jonge schildpadden zich op het licht van de horizon oriënteren. Meer over de soort vind je op de pagina over de onechte karetschildpad.
Hoe gedraag je je verantwoord in de baai van Laganas?
De belangrijkste regels zijn eenvoudig. Graaf niet in het zand op nestenstranden en zet geen parasols in de aangewezen zones, want de punt kan een nest beschadigen. Laat na zonsondergang geen fel licht op het strand schijnen en gebruik geen flitser bij een schildpad. Raak een dier nooit aan, ook niet als het stil in het water ligt.
Ga je mee op een boottocht om schildpadden te zien, kies dan een aanbieder die zich aan de voorgeschreven afstanden en snelheden houdt. Een boot die achter een dier aanjaagt om een foto mogelijk te maken, schaadt precies wat je komt bewonderen. Over verantwoord omgaan met wilde dieren schrijft het Wereld Natuur Fonds uitgebreid.
Welke andere zeedieren kun je er tegenkomen?
De Ionische Zee rond Zakynthos is soortenrijk. Bij het snorkelen zie je met enige regelmaat zeebaarzen, lipvissen, zeebrasems en zeeëgels tussen de rotsen. In het open water komen dolfijnen voor, en de zeldzame monniksrob leeft in dit deel van de Middellandse Zee, al is een waarneming een uitzonderlijk geluk.
Voor wie het onderwaterleven echt wil zien, is snorkelen boven een rotsbodem productiever dan boven zand. Neem een snorkelbril mee en blijf dicht bij de kust waar het water helder is. Achtergrondinformatie over zeeleven en soorten publiceert Naturalis.
Wanneer is het schildpaddenseizoen?
Het nestelen speelt zich af in de zomermaanden, waarbij de vrouwtjes vanaf het late voorjaar aan land komen en de jongen later in de zomer en het begin van de herfst uitkomen. Precieze data verschillen per jaar en zijn afhankelijk van de watertemperatuur, dus vraag ter plaatse na wat de stand van zaken is.
Bezoek je het eiland in die periode, houd dan rekening met afgesloten stranddelen en met markeringen die nesten aanduiden. Die maatregelen zijn er niet om je vakantie te beperken, maar omdat elke ongestoorde nacht letterlijk het verschil maakt voor het aantal jongen dat de zee haalt. Algemene bestemmingsinformatie over de Griekse eilanden biedt Visit Greece.
